ابو القاسم سلطانى
95
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
اين گياه را به عربى حشيشه الثوميه در سوريه ثوميه و حشيشه ثوم و آلياريا و در ايران به اسامى علف سير ، سيرك ، گندنائى ناميده مىشود . محل رويش آن در ايران در بندر گز ، دره هزار ، جنگل كندوان و رشت ، لاهيجان ، سلماس ، خرمآباد ، درود خراسان ، اوشان ، ميگون و قزوين مىباشد . Code - 267 والك Allium Akaka Gmelin گياهى است كه اغلب داراى دو برگ موجدار دراز نوكتيز و دمبرگ دراز مىباشد . پياز والك داراى سه برجستگى كاملا مشخص مىباشد و گياه بوى سير مىدهد . در سوريه از آن براى كمك به عمل دستگاه هاضمه و در بيماريهاى رماتيسم قلبى ، جلدى ، تصلب شرائين ، فشار خون ، التهاب و انگلهاى روده استفاده مىشود كه به صورت جوشانده ، خيسانده ، عصاره و شيره گياه به كار مىرود . گياه در منطقه وسيعى از ايران نظير نواحى كوهستانى البرز ، شهرستانك ، لشكرك قشم ، شيراز ، اراك ، كرمانشاه ، اروميه مىرويد . والك را به عربى كراث الدب و در بلوچستان كلجى پيچ مىنامند . Code - 268 كراث الكرم Allium ampeloprassum L در كتب طبى قديم ذيل كراّث تعدادى از انواع Allium با پيشوند كراث آمده است كه از آن جمله كراث الكرم ، كراث شامى ، كراث نبطى ، كراث برى ، كراث البقل . . . مىباشد ولى در كتاب دياسقوريدوس بهجز كراث الكرم كه بهطور مجزا و با نام انفالفراسن آمده بقيه ذيل عنوان فراسون قافالوطى شرح داده شدهاند . ديوسكوريد ذيل انفالفراسن مىنويسد : انفالفراسن گرمتر و براى معده بدتر از تره مىباشد آن زيادكننده پيشاب و خون قاعدگى بوده و در گزيدگى خزندگان سمى سودمند است ( ترجمه از دياسقوريدوس ش 150 م - 2 ص 208 ) . كراّث . . . اما كراّث الكرم ، ديوسكوريد گويد . . . [ در مقابله دو كتاب كاملا نوشته ديوسكوريد ذيل انفالفراسن آورده شده است ] . . . و بولس در كراث الكرم گويد آن تند و در نهايت درجه گرمى است و براى معده زيان آور و ايجاد زخم نموده و كيموس را قطع مىنمايد ، آن گشاينده انسدادها [ Obstruction ] است . . . ( تت الحاوى ج 21 ص 383 ) . كراّث به سريانى كراثا و به پارسى گندنا گويند نوع برّى آن را برومى امفلوبراسون و به سريانى كراثا دبرا و به پارسى گندناى دشتى گويند . . . و ابو الخير گويد كراّث الكرم كراث برى است ( تت صيدنه عز ش 895 ) . [ كراث الكرم ترجمه يونانى امپلوپراسن Amploprason مىباشد كه تركيبى از دو واژه امپلوس به معنى كرم يا تاك و پراسن Prason به معنى كراث مىباشد به همين جهت پزشكان اسلامى آن را كراث الكرم ناميده اند ] . كراّث . . . نوع برى آن به قرط معروف بوده و در قرحه پستان موثر است . . . زيان كراّث برى براى معده بيش از كراث بستانى است زيرا تلختر و تندتر و گزندهتر است . . . كراث برى بيش از انواع ديگر پيشاب و خون